Trong bài viết này
Từ được đánh dấu có giải thích. Di chuột hoặc chạm để xem, hay mở từ điển AI.
Trong hướng dẫn một ứng dụng giả định, “workspace” lúc được dịch là “không gian làm việc”, lúc thành “khu vực”, lúc giữ nguyên tiếng Anh. Từng câu có thể đọc được, nhưng người dùng không biết ba cách gọi có cùng chỉ một nơi hay không. Bảng thuật ngữ giúp giữ nhất quán trước khi biên tập câu cho tự nhiên.
Bảng thuật ngữ là một quyết định biên tập
Một bảng hữu ích có từ gốc, cách dịch ưu tiên, ngữ cảnh và điều không được làm. Ví dụ, workspace có thể dịch là “không gian làm việc” khi nói về vùng chứa dự án. Tên sản phẩm “Leaf” giữ nguyên, còn từ leaf trong đoạn nói về cây không thuộc quy tắc tên sản phẩm.
Tài liệu glossary của Google Cloud Translation mô tả việc dùng từ điển tùy chỉnh để dịch thuật ngữ chuyên ngành nhất quán, gồm cả tên riêng và từ nhiều nghĩa. Bảng đưa vào prompt là cách làm biên tập thủ công; nó không bảo đảm thực thi như một tính năng glossary của dịch vụ.
Ghi ngữ cảnh để tránh thay từ máy móc
Với từ session, nhóm có thể chọn “buổi học” trong tài liệu lớp học, nhưng “phiên” khi mô tả đăng nhập. Một hàng chỉ có “session = phiên” sẽ gây sai trong tài liệu chứa cả hai nghĩa.
Không cần bắt đầu bằng hàng trăm mục. Hãy chọn thuật ngữ lặp nhiều, tên riêng và những từ đã gây tranh luận. Với mỗi mục, thêm một câu mẫu tự viết. Nếu chưa thống nhất cách dịch, ghi trạng thái chờ quyết định thay vì để AI tự chọn rồi coi đó là tiêu chuẩn.
Một prompt dễ kiểm tra nêu nhiệm vụ, cung cấp ngữ cảnh, đặt giới hạn và quy định đầu ra. Sau đó thử trên các ví dụ thật để xem mô hình có đáp ứng hay không.
↔ Vuốt ngang để xem toàn bộ sơ đồ.
01 / Nhiệm vụ
Nêu công việc cụ thể: chẳng hạn viết lại thông báo kỹ thuật cho người dùng phổ thông.
02 / Ngữ cảnh
Cung cấp thông báo gốc và nói rõ ai sẽ đọc, họ cần biết điều gì.
03 / Giới hạn
Yêu cầu giữ nguyên mốc giờ, tên tính năng và con số; không tự thêm thông tin thiếu căn cứ.
04 / Định dạng đầu ra
Quy định tiếng Việt, tối đa 120 từ, nêu hành động cần làm và đánh dấu phần còn thiếu.
Đây là khung soạn yêu cầu, không phải công thức bảo đảm đầu ra đúng. Các giới hạn về quyền và bảo mật phải được thực thi trong ứng dụng.
Yêu cầu bản dịch và danh sách chỗ vướng
Prompt minh họa sau dành cho tài liệu giới thiệu một công cụ quản lý workshop. Bảng và nội dung đều do người dùng cung cấp.
Dịch đoạn hướng dẫn sang tiếng Việt cho người mới dùng.
Áp dụng bảng thuật ngữ bên dưới theo đúng ngữ cảnh.
Giữ nguyên tên sản phẩm, biến {user_name} và đường dẫn.
Không thêm tính năng hoặc lời hứa.
Trả về bản dịch, sau đó liệt kê chỗ thuật ngữ chưa đủ rõ.
Nếu quy tắc làm câu sai nghĩa, giữ ý gốc và báo ngoại lệ.
workspace | không gian làm việc | vùng chứa dự án
session | buổi học | sự kiện học tập
Leaf | Leaf | tên sản phẩm, giữ nguyênCác biến như {user_name} là phần mềm sẽ thay bằng giá trị thật, nên không được dịch hoặc thay dấu. Nếu tài liệu có mã, cần xác định rõ phần nào là mã và phần nào là mô tả cho người đọc.
Rà hai lượt, mỗi lượt một câu hỏi
Lượt đầu kiểm tra ý nghĩa: chủ thể, hành động, điều kiện, phủ định và mức độ chắc chắn có giữ nguyên không? “Can” không phải lúc nào cũng là cam kết chắc chắn, và “only if” không được bỏ phần điều kiện.
Lượt sau kiểm tra cách gọi: thuật ngữ có nhất quán, tên riêng có đúng dấu và biến có nguyên vẹn không? Có thể tìm các cách dịch cũ bằng thao tác tìm kiếm để phát hiện sót. Đừng chỉ dựa vào việc bản dịch nghe trôi chảy.
Dịch ngược sang ngôn ngữ gốc có thể gợi ra chỗ đáng xem, nhưng không phải chứng minh bản dịch đúng. Hai lượt dịch vẫn có thể lặp lại cùng một cách hiểu sai. Khi câu gốc mơ hồ, hỏi người sở hữu nội dung thường hiệu quả hơn tiếp tục đổi prompt.
Bài tập: một từ xuất hiện ở hai nghĩa
Tự viết đoạn tiếng Anh ngắn có session trong nghĩa buổi học và phiên đăng nhập. Thêm tên Leaf cùng biến {user_name}. Tạo bảng thuật ngữ có hai hàng cho session, rồi yêu cầu bản dịch.
Đạt yêu cầu khi hai nghĩa được phân biệt, tên và biến giữ nguyên, không có thông tin mới và chỗ mơ hồ được báo riêng. Nhờ một người đọc chỉ bản dịch để xem họ hiểu hành động cần làm hay không. Khi cần thống nhất cách nói sau bước dịch, đọc viết lại đúng giọng điệu.